डेस्क पोश्चर
डेस्कवर कसे बसावे: व्यावहारिक आणि समायोज्य मांडणी
उपयुक्त डेस्क पोश्चर आधार देणारे, सैल आणि सहज बदलता येणारे असते. पायांपासून सुरुवात करा, शरीराभोवती खुर्ची आणि इनपुट साधने जुळवा, मग पुढे वाकावे लागू नये अशा ठिकाणी स्क्रीन ठेवा.
पायांपासून सुरुवात करा
खुर्चीत मागे टेकून बसा आणि दोन्ही पाय जमिनीवर किंवा स्थिर फुटरेस्टवर ठेवा. डेस्कच्या उंचीसाठी खुर्ची उंचावली पण पाय हवेत राहिले तर पुढच्या कडेवर बसण्याऐवजी पायांना आधार द्या. बॅकरेस्टने खांदे पुढे ढकलता कामा नये.
गुडघ्यांच्या मागे पुरेशी जागा ठेवा आणि सीटच्या कडेमुळे दाब पडू देऊ नका. अचूक कोन व्यक्ती आणि कामानुसार बदलतात; दिवसभर पाळायचे नियम न समजता प्रकाशित कोन-श्रेणी सुरुवातीचा संदर्भ म्हणून वापरा.
काम शरीराच्या जवळ आणा
कीबोर्ड आणि माउस एकाच पृष्ठभागावर आणि शरीराच्या जवळ ठेवा. खांदे सैल ठेवा आणि मनगटांना ताण देऊ नका. वारंवार वापरल्या जाणाऱ्या वस्तू सहज पोहोचतील अशा अंतरावर असाव्यात; सतत पुढे हात नेल्याने धड पुढे ओढला किंवा एका बाजूला वळवला जाऊ शकतो.
डेस्क खूप उंच असल्यास खांदे उचलण्यापेक्षा खुर्ची उंच करून फुटरेस्ट जोडणे सहसा सोपे असते. डेस्क कमी असून समायोजित करता येत नसेल तर शरीराचा वरचा भाग कामावर दुमडून भरपाई करू नका.
कामानुसार स्क्रीन ठेवा
मुख्य डिस्प्ले शरीरासमोर मध्यभागी ठेवा. मजकूर पुढे झुकल्याशिवाय वाचता येईल असे अंतर ठेवा; चेहरा स्क्रीनकडे नेण्यापेक्षा अक्षरांचा आकार वाढवणे अनेकदा चांगले. दिसणाऱ्या स्क्रीनचा वरचा भाग साधारणपणे डोळ्यांच्या उंचीवर किंवा किंचित खाली असतो, पण चष्मा, स्क्रीनचा आकार आणि कामानुसार वेगळी जागा योग्य ठरू शकते.
दोन्ही डिस्प्ले समान वापरत असाल तर त्यांच्यातील अंतर मध्यभागी ठेवा. एक डिस्प्ले मुख्य असल्यास तो मध्यभागी आणि दुसरा बाजूला ठेवा. दीर्घकाळ लॅपटॉप वापरताना बाह्य कीबोर्ड आणि माउस ठेवल्याने स्क्रीन आणि हात स्वतंत्रपणे मांडता येतात.
60 सेकंदांचा रीसेट वापरा
स्वतःची स्थिती पुढे सरकत असल्याचे जाणवले तर अति दुरुस्ती करू नका. पाय पुन्हा आधारावर ठेवा, बॅकरेस्टला वजन घेऊ द्या, डोके आरामात सरळ येईल इतपतच हनुवटी मागे घ्या आणि खांदे खाली सोडा. मग स्क्रीन व इनपुट साधने योग्य ठिकाणी आहेत का ते तपासा.
काही मिनिटांत पुन्हा त्याच ताणलेल्या स्थितीत गेलात तर वर्कस्टेशन किंवा काम त्याला कारणीभूत असू शकते. इच्छाशक्तीवर अवलंबून न राहता वातावरण बदला, कामांची अदलाबदल करा किंवा हालचालीचा छोटा ब्रेक घ्या.
- पायांना आधार आणि शरीराच्या वजनाला सीट व बॅकरेस्टचा आधार.
- खांदे सैल, कोपरे जवळ आणि इनपुट साधने सहज पोहोचतील अशी.
- मुख्य काम मध्यभागी, जेणेकरून डोके व धड सतत वळलेले राहणार नाहीत.
- पुढे न झुकता वाचता येईल इतका मोठा मजकूर.
मांडणीत बदलांना स्थान द्या
कोणतीही मांडणी हालचालीची गरज दूर करत नाही. स्थिती बदला, आरामदायी असल्यास काही कामे उभे राहून करा, नैसर्गिक ब्रेकमध्ये चाला आणि स्क्रीनपासून नजर दूर करा. मांडणी यशस्वी तेव्हा ठरते जेव्हा ती कामाला आधार देते आणि बदल सोपा करते; आकृतीसारख्या एका पोझमध्ये अडकवते तेव्हा नाही.
सतत विचारले जाणारे प्रश्न
डेस्कवर माझी पाठ पूर्णपणे सरळ असावी का?
नाही. मणका ताठ धरून ठेवण्याऐवजी आधार देणारी, आरामदायी स्थिती साधा. बॅकरेस्ट वापरा आणि दिवसभर स्थिती बदला.
मॉनिटर कुठे असावा?
मुख्य डिस्प्ले तुमच्यासमोर आरामदायी अंतरावर ठेवा, जेणेकरून मान सतत वाकवावी किंवा पुढे झुकावे लागू नये.
पायावर पाय ठेवणे नेहमीच वाईट आहे का?
थोड्या वेळासाठी अशी स्थिती आपोआप हानिकारक नसते. कोणत्याही एका स्थितीत जास्त वेळ राहणे किंवा स्थिर आधार गमावणे हा मोठा मुद्दा आहे. स्थिती बदला आणि गरज पडल्यास दोन्ही पायांना पुन्हा आधार द्या.
मला एर्गोनॉमिक खुर्चीची गरज आहे का?
तुम्हाला शरीराला बसणारी आणि कामाला आधार देणारी स्थिर खुर्ची हवी. समायोजन उपयोगी आहे, पण स्क्रीन, कीबोर्ड, पायांचा आधार, हालचाल आणि कामाच्या सवयीही महत्त्वाच्या आहेत.
स्रोत
हा मार्गदर्शक खालील सार्वजनिक स्रोतांचा आधार घेतो; गरज असल्यास व्यावसायिक सल्ला घ्या.
- Computer workstation evaluation checklist U.S. Occupational Safety and Health Administration
- Office ergonomics guidance Canadian Centre for Occupational Health and Safety